Autyzm

AUTYZM – ETIOLOGIA – OPIS PROBLEMU

Autyzm jako całościowe zaburzenie rozwoju ma złożoną i wieloczynnikową etiologię, której pomimo intensywnie prowadzonych badań do tej pory nie udało się dokładnie zdiagnozować.

Jedna z teorii dotyczących przyczyn wystąpienia autyzmu koncentruje się na koncepcji biochemicznej, która częściowo wyjaśniają przyczyny powstawania zaburzeń rozwojowych. Badania kliniczne udowodniły zależność autyzmu z niedoborem pewnych enzymów i hormonów w tkankach. E.R. Ritro wskazuje na zmiany poziomu serotoniny- podwyższony poziom u dzieci autystycznych może prowadzić do zaburzeń komunikacji i interakcji społecznych; niedobór melatoniny, hormonu wytwarzanego przez szyszynkę, powoduje dodatkowo zaburzenia snu. Wśród zaburzeń biochemicznych wywołujących autyzm badacze wymieniają proces biosyntezy nukleotydów purynowych (zaburzenia powodują nagromadzenie metabolitów i obniżenie stężenia nukleotydów w tkankach-Banaszak 1990, Canele 1987, Jaeken, Van den Berghe 1984) oraz zbyt duże wydalanie z moczem tyminy i uracylu (Bekkeren 1984).

Następną grupą przyczyn to koncepcje genetyczne. H. Asperger jako pierwszy wskazywał na genetyczne podłoże występowania autyzmu, co obecnie potwierdza statystyka - w grupie dzieci autystycznych na dziesięciu chłopców przypada jedna dziewczynka, a więc występuje przewaga chłopców dotkniętych autyzmem.

Z kolei dr B. Rimland wskazuje, że przyczyn autyzmu należy upatrywać w określonych środkach spożywczych (głównie pszenica - mąka, mleko, cukier, sól), konserwantach, sztucznych barwnikach, polepszaczach smaku, nietolerancji glutenu, które wywołują reakcje alergiczne w układzie nerwowym dziecka prowadzące do zapaleń mózgu i w konsekwencji do wystąpienia jego dysfunkcji.

Koniec XX wieku to czas, w którym na pierwszy plan wyłoniła się koncepcja wskazująca na uszkodzenia mózgu jako możliwej przyczyny autyzmu u małych dzieci. Najczęściej wskazuje się na uszkodzenia układu limbicznego, zaburzenia w pracy płatów czołowych i kresomózgowia (E. Pisula). Uszkodzenie mózgu może mieć charakter mechaniczny lub być spowodowane szkodliwymi czynnikami działającymi w okresie płodowym i wczesnym dzieciństwie.

Wykorzystanie nowoczesnych metod diagnostycznych potwierdziło występowanie anomalii w budowie i funkcjonowaniu mózgu, nie występują one jednak u wszystkich osób z autyzmem, a uszkodzenia mózgu leżące u podłoża autyzmu są niewielkie i niejednorodne.

Czynnikami wyzwalającymi autyzm mogą być również infekcje wirusowe przebyte w okresie życia płodowego (różyczka, cytomegalia), ospa wietrzna, toksoplazmoza, zespół Gilles de la Tourette; celiakia; szczepienia (MMR, wirusowe zapalenie wątroby typu B); komplikacje W przebiegu ciąży, urazy okołoporodowe; toksyny obecne w środowisku, których działanie osłabia układ immunologiczny.

Należy pamiętać, że wszystkie opisane przykłady są hipotezami, które nie znalazły swojego dokładnego potwierdzenia w badaniach. Ciągle poszukuje się przyczyn, które wywołują autyzm, a naukowcy prowadzący badania w tym kierunku wysuwają ciągle nowe koncepcje, to nie ma jak na razie jednej odpowiedzi.

Autyzm nie jest choroba psychiczną.

Autystyczne dzieci nie są ” niegrzeczne”.

Autyzm nie jest rozwieź spowodowany złym wychowywaniem.

Autyzm jest nieprawidłowością okresu dzieciństwa, która powoduje separację dziecka od kontaktów międzyludzkich. Dziecko nie interesuje się światem zewnętrznym i nie bada go. Pozostaje w swoim własnym, wewnętrznym świecie.

Symptomy występują już w pierwszych miesiącach życia.

Dziecko nie zachowuje się tak, jak jego rówieśnicy.

Nie jest głuche, bo reaguje na dźwięki.

Jego reakcja na bodźce jest zmienna.

Autyzm i jego pochodne występuje cztery razy częściej u chłopców niż dziewczynek.

Autyzm jest często określany jako zaburzenie spektralne, co oznacza, że charakterystyka i objawy autyzmu mogą objawiać się dużą różnorodnością połączeń, od lekkich do ciężkich. Nie ma dwójki jednakowych dzieci z autyzmem. Zdiagnozowanie autyzmu jest możliwe wtedy, gdy występuje odpowiednia ilość zachowań niewłaściwych dla danej grupy wiekowej.

Dzieci autystyczne od początku życia mogą rozwijać się w zasadzie normalnie, objawy mogą pojawiać się około 24 – 30 miesiąca życia.

Autyzm może się objawiać w następujących sferach:

mowa rozwija się słabo lub wcale, używanie słów bez znaczenia, porozumiewanie się gestami zamiast słów, słaba możliwość skupienia uwagi

dziecko woli spędzać czas samo niż z innym, nie interesuje się zawieraniem przyjaźni, słaby kontakt wzrokowy, mało się uśmiecha

dziecko woli spędzać czas samo niż z innym, nie interesuje się zawieraniem przyjaźni, słaby kontakt wzrokowy, mało się uśmiecha

nadwrażliwość na dotyk lub brak reakcji na ból, wzrok, słuch, dotyk, ból, węch, smak mogą być mniej lub bardziej upośledzone

brak spontaniczności lub pomysłowości w zabawach, nie proponuje czynności, nie wymyśla zabaw

nadpobudliwość lub otępienie, częste wybuchy złego humoru bez powodu, uparte przywiązanie do jednego przedmiotu lub osoby, może okazywać agresję lub autoagresję.

 

OBJAWY AUTYZMU

 

Występowanie jednego objawu nie jest równoznaczne z występowaniem autyzmu. Dopiero występowanie kilku objawów, które wskazano poniżej powinny być przyczyną do przeprowadzenia dalszej wnikliwej diagnozy:

Deficyty i dysfunkcje w porozumiewaniu się – zarówno werbalnym, jak i niewerbalnym:

nie gaworzy, nie wskazuje, nie wykonuje świadomych gestów po pierwszym roku życia,

nie mówi ani jednego słowa w wieku 16 miesięcy,

nie składa słów w pary w wieku 2 lat,

brak reakcji na własne imię, niewykonywanie poleceń,

brak wskazywania przedmiotów na polecenie (wydaje się, że dziecko jest głuche),

brak wskazywania obrazków w książeczkach,

dziecko nie lubi gdy ktoś mu czyta, zamyka książeczkę lub usta czytającego,

branie ręki dorosłego by coś nią pokazać – dziecko nie posługuje się własnym palcem.

Nieprawidłowości w rozwoju społecznym, zwłaszcza w zdolności do uczestniczenia w naprzemiennych interakcjach społecznych:

ignorowanie ludzi,  dziecko bierze rękę rodzica by coś mu podać, wchodzi po mamie by coś zdobyć, nie traktuje jej jak osoby z którą można wejść w interakcje,

brak zainteresowania innymi dziećmi,  preferowanie samotnych zabaw,

nie wyciąga rąk do ludzi,

brak uśmiechu, brak odwzajemniania uśmiechu, bądź wybuchanie śmiechem nieadekwatnie do sytuacji,

dziecko z autyzmem nie lubi bawić się w chowanego lub w „A ku-ku”,”kosi-kosi” ,

brak naśladowania – nie naśladuje ruchów ciała, odgłosów,

brak kontaktu wzrokowego bądź ten kontakt jest krótki i wymuszony;

bierność – siedzi spokojnie, nie domaga się uwagi,

brak poszukiwana pocieszenia i nie oferowanie go innym – brak empatii, np. gdy dziecko się uderzy lub przestraszy nie przychodzi by się pożalić,

brak poszukiwania kontaktu z innymi osobami w celu dzielenia emocji  – dziecko z autyzmem nie pokazuje, że coś go interesuje, że  coś mu się podoba,

małe zainteresowanie kontaktem fizycznym z innymi osobami – dziecko nie lubi się przytulać, a  gdy jest brane na ręce wygina się i sztywnieje,

brak zabaw „na niby”  -  już 18 miesięczne dziecko powinno kłaść lale spać, dać jej jeść, pić z kubeczka, udawać, że rozmawia przez telefon, zabawa w a ku, ku.

Obecność sztywnych wzorców zachowania, aktywności i zainteresowań, rutyny:

niewłaściwy sposób wykorzystywania przedmiotów, nietypowa zabawa niezgodna z przeznaczeniem zabawki, np. bawi się samochodzikiem wpatrując się w jego koła lub odwraca samochód i rusza kołami – może to trwać bardzo długo-kilka godzin,

przybieranie nietypowych póz,

noszenie przedmiotów bez których nie wyobraża sobie życia,

silna potrzeba identyczności w otoczeniu (zawsze wybiera tą samą drogę, wszystko musi stać w określonym miejscu i nie można tego przestawić, nie lubi zmian w rozkładzie dnia).

Zaburzenia związane z przetwarzaniem bodźców sensorycznych:

niezwykłe zainteresowania wzrokowe – lubi oglądać tv z bliska, wpatruje się w słońce, żarówki lub lustra, wertuje książeczki nie oglądając obrazków, mruży oczy, wpatruje się w pyłki, cienie, światło padające na ziemię, macha rączkami przed oczami, kiwa się, kręci w kółko, wpatruje w jeden punkt lub wirujące przedmioty,

nietypowe reakcje na dźwięki – boi się odkurzacza, suszarki do włosów, wiertarki czy innych urządzeń, zatyka i odkrywa uszy, lubi zabawki dźwiękowe i bawi się nimi cały czas,

brak reakcji na ból, zimno lub gorąco,

nietypowa reakcja na dotyk: nie lubi być głaskane, przytulane lub uwielbia się mocno przytulać, wciskać w ciasne przestrzenie, być ugniatane poduszkami. Nie lubi obcinać paznokci, smarowania twarzy kremem, mycia głowy, nie lubi nosić ubrań – rozbiera się, chodzi na palcach lub pociera dłońmi lub stopami o  powierzchnie specyficznej fakturze,

zachowania autoagresywne – dziecko może się gryźć, szczypać, wyrywać włosy, wkładać palce do oczu,

nietypowa reakcja na zapachy, nadwrażliwość smakowa – wybiera tylko niektóre potrawy, wącha rzeczy które mają intensywny zapach, jada rzeczy niejadalne, często trzyma coś w buzi lub obwąchuje, gryzie ubrania.

Należy pamiętać, że u dziecka mogą występować wyżej wymienione objawy i nie ma to nic wspólnego z autyzmem, ale może być spowodowane np. zaburzeniami integracji sensorycznej. Diagnozę autyzmu powinien zawsze stawiać zespół specjalistów po wnikliwej obserwacji dziecka. Należy też pamiętać, że może być odwrotnie bo np. niektóre dzieci autystyczne, np bardzo lubią się przytulać, dużo mówią, choć nie zawsze poprawnie i wcale nie mają nasilonych zachowań specyficznych dla autyzmu. U niektórych dzieci objawy mogą być mocno nasilone, a u innych z kolei, mogą być bardzo słabo widoczne a wręcz trudne do wychwyceniem.

Zatem jeżeli obserwuje się u dziecka wyżej wskazane objawy należy skontaktować się ze specjalistą. Wczesna diagnoza stwarza możliwości podjęcia właściwej terapii, która wspomoże rozwój dziecka z autyzmem i poprawi komfort życia rodzinie. Dzięki dobrze prowadzonej terapii dziecko z autyzmem ma szanse na lepszy warunki wszechstronnego rozwoju.